Het hart van de wijk terug: hoe de Oosterparkwijk bouwt aan haar eigen wijkcentrum

Het hart van de wijk terug

De volle tafels laten zien hoe groot de behoefte aan zo’n plek is. “De Oosterparkwijk in Groningen is een mooie wijk met een unieke dynamiek, maar er spelen ook sociale problemen”, vertelt Harry. “Niet iedereen vindt vanzelfsprekend aansluiting en groepen leven soms langs elkaar heen. Dan is het belangrijk dat mensen elkaar kunnen blijven ontmoeten.”

Het Treslinghuis was jarenlang het wijkcentrum van de Oosterparkwijk. Toen het in 2018 werd gesloopt voor de bouw van een nieuwe school, verloor de wijk haar belangrijke ontmoetingsplek. Aan de Pioenvijver kwam juist een oud schoolcomplex vrij; bewonersorganisaties en WerkPro staken de koppen bij elkaar. “Zij zeiden: we moeten gewoon weer een nieuwe plek hebben.” De gemeente ging mee in het plan en stelde het complex beschikbaar voor Wijkcentrum bij Van Houten.

Sindsdien trekken drie partijen samen op. Stichting bij Van Houten vertegenwoordigt de bewoners en bepaalt mede de inhoud. Vanuit WerkPro is Harry als zakelijk leider verantwoordelijk voor de zakelijke kant en de exploitatie. De gemeente blijft betrokken bij het gebouw.

Nieuwe keuken, glazen verbindingsgang

Het wijkcentrum had een nieuw onderkomen, maar de twee oude schoolgebouwen vormden nog geen geheel. “Als we in het ene gebouw een bijeenkomst hadden, moesten onze mensen met de koffie buitenom. In weer en wind.”

De gemeente nam de renovatie en verduurzaming van het monumentale deel op zich. Een glazen gang verbindt dit gebouw nu met het nieuwere deel. Ook kwam er één ingang met een plateaulift, waardoor het centrum beter toegankelijk is voor iedereen.

“Als we in het ene gebouw een bijeenkomst hadden, moesten onze mensen met de koffie buitenom. In weer en wind.” - Harry, zakelijk leider verantwoordelijk voor de exploitatie van het wijkcentrum.

Voor een nieuwe keuken en de vervanging van de versleten vloeren in het nieuwere deel kreeg het wijkcentrum subsidie uit het Impulsloket. De grote keuken is inmiddels klaar. "Een voormalig klaslokaal is hiervoor volledig aangepast. Daar was geen afvoer, geen water, helemaal niets.”

Een heel ander gevoel

Bij de bouw van de keuken bleek hoeveel kracht er in de wijk zelf zit. Vrijwilligers deden zes maanden lang een groot deel van het sloop- en bouwwerk zelf. Daarmee bespaarden ze volgens Harry tienduizenden euro’s.

“Je staat er soms versteld van hoeveel je samen kunt doen zonder dat het geld kost”, aldus Harry. Achter die besparing zit een minstens zo belangrijke opbrengst: het werk biedt mensen die na een moeilijke periode weer proberen aan te haken een plek om ervaring en vertrouwen op te doen. “Zij vinden hier een basis om opnieuw te beginnen.”

Juist doordat mensen zelf meebouwden, voelt de keuken als iets van hen. “We hebben niet simpelweg een keuken laten plaatsen; we hebben zelf een keuken gerealiseerd. Dat geeft een heel ander gevoel.”

Die aanpak zie je overal terug. De terrasbank is gemaakt van oude pallets en de creatieve groep maakt er kussens voor. Op de muren verschijnen kleuren die bewoners zelf kozen. Twee ochtenden per week komt een vrijwilliger behangen en schilderen. Veel woorden maakt hij er niet aan vuil. “Je hoort hem bijna niet”, vertelt Harry. “Hij pakt zijn behangspullen en begint. Echt geweldig.”

Een micromaatschappij

Zoals de verbouwing verloopt, zo draait ook het wijkcentrum. Op het rooster voor de keuken, schoonmaak, activiteiten en het klusteam staan ongeveer zestig namen. “De één helpt na een burn-out twee uur per week mee, de ander werkt hier 32 uur”, vertelt Harry. “Eigenlijk zijn we een micromaatschappij voor en door de wijk. In principe hebben we voor iedereen een plek.”

Geen dag ziet er hetzelfde uit. Er zijn creatieve activiteiten, yogalessen en optredens. Op vrijdag staan de lange tafels klaar voor de gezamenlijke maaltijd. Ondertussen werkt het team verder aan de vloeren, opbergruimte, akoestiek en een balie met koffiecorner. "Bezoekers moeten daar straks meteen voelen: welkom, wat brengt je hier en hoe kunnen we je helpen?"

“De één helpt na een burn-out twee uur per week mee, de ander werkt hier 32 uur”, vertelt Harry. “Eigenlijk zijn we een micromaatschappij voor en door de wijk. In principe hebben we voor iedereen een plek.”

Iets teruggeven aan de wijk

Wanneer de wijk de ruimtes niet gebruikt, verhuurt bij Van Houten ze aan organisaties en bedrijven, waaronder de gemeente Groningen, het UMCG, Gasunie en de Mesdagkliniek. Dat levert inkomsten op én werk voor deelnemers en vrijwilligers.

“Zo creëren we een duurzaam verdienmodel waarmee we onze sociale activiteiten kunnen blijven financieren”, legt Harry uit. “En wat is er voor een bedrijf mooier dan vergaderen op zo’n plek? Je geeft hiermee ook iets terug aan de mensen en aan de wijk.”

Ook werken in het gebouw coaches Werk en Participatie van de gemeente. Zo stroomde iemand vanuit een participatiebaan door naar betaald werk bij WerkPro. Een andere deelnemer vond er zijn ritme en vertrouwen terug en werkt inmiddels ergens anders.

Blijf in gesprek

Harry’s ervaring met Nationaal Programma Groningen is positief. De subsidie maakte veel mogelijk, terwijl het echt een plan van de wijk bleef. “De inwoners hebben veel zeggenschap gehad over hoe het centrum eruit moest komen te zien.” Ook de kritische blik van SNN waardeerde hij. “Je begint met een projectbegroting en een onderliggend plan. Daarover kregen we aanvullende en terechte vragen. Dat vind ik goed; men mag kritisch zijn. Je kunt niet zomaar overal direct ja op zeggen." Maar “Inwoners hadden veel zeggenschap over het plan.”

Tijdens de uitvoering bleken onderdelen duurder dan verwacht. “Je loopt aan tegen lekkages, andere tegenvallers en sterk gestegen prijzen. Een plan dat in 2020 ongeveer 500.000 euro kostte, komt in 2026 uit op 750.000 tot 800.000 euro. Dan zijn keuzes onvermijdelijk.”

Het wijkcentrum besprak de veranderingen met het SNN en diende een aangepaste begroting in. Die werd goedgekeurd, omdat de nieuwe verdeling binnen de bedoeling van het oorspronkelijke plan bleef. Harry’s advies: “Blijf niet te lang zelf puzzelen, maar bespreek veranderingen op tijd. Met een transparant verhaal en een goede onderbouwing blijft er vaak ruimte om samen naar oplossingen te zoeken.”

“Je begint met een projectbegroting en een onderliggend plan. Daarover kregen we aanvullende en terechte vragen. Dat vind ik goed; men mag kritisch zijn. Je kunt niet zomaar overal direct ja op zeggen." Maar “Inwoners hadden veel zeggenschap over het plan.”

Ook moet ‘zelf doen’ geen doel op zich worden. “Op een gegeven moment moet iets gewoon klaar zijn. Als iets te lang blijft liggen, kost het energie in plaats van dat het energie geeft. Voor grote of lastige klussen kan een vakman nodig zijn. Zo blijft de vaart erin en houd je de balans tussen mensen betrekken, kosten besparen, tijd en efficiëntie."

Een 'smile on the face'

Het gebouw is nog niet helemaal af, maar de bedoeling is iedere dag al zichtbaar. Mensen ontmoeten elkaar, bouwen samen iets op en vinden er soms zelfs het vertrouwen om weer aan het werk te gaan.

Ook de naam past daarbij. Het voormalige schoolgebouw is vernoemd naar Samuel van Houten, vooral bekend van het Kinderwetje van 1874. “Hij was heel inclusief en dat geldt ook voor ons”, vertelt Harry. “Eigenlijk staat het op ons voorhoofd geschreven: we zijn er voor iedereen.”

Voor Harry maakt juist dat zijn werk waardevol. “Ik heb jarenlang in het bedrijfsleven gewerkt en mag nu nog een aantal jaren tot mijn pensioen. Wat is er dan mooier dan sociale impact maken? Dat je mensen weer een beetje een ‘smile on the face’ kunt geven?”

Dit project draagt bij aan leefbaarheid en toekomstbestendige buurten in Groningen door verbinding en participatie te verbeteren. Mede mogelijk gemaakt met subsidie uit het Impulsloket van Nationaal Programma Groningen. Het SNN voert deze subsidie uit.