Hoe Martin Voorma uit het Drentse Westerbork bewijst dat een goed idee vaak begint met één zin: “Wat nou als…”
Een moment van verveling. Een blik omhoog. En ineens is er een idee. Terwijl Martin Voorma in een kantoortuin naar het kunstlicht van het systeemplafond staart, vraagt hij zich af: wat nou als we daglicht gewoon slim naar binnen brengen? Onder de naam MIS7 (Martin’s Imagineering Studio) werkt hij sinds 2019 aan dit soort verbeeldingsrijke oplossingen. Dankzij de subsidie MIT-haalbaarheid kan hij nu toetsen of LightTube écht levensvatbaar is. “Zonder die subsidie was het waarschijnlijk een notitieboekidee gebleven,” zegt hij. “Maar ik ben iemand van dóórpakken.”
De kracht van vrijuit denken
Verbeeldingskracht is misschien wel Martins grootste gereedschap. Hij noemt zichzelf niet voor niets een ‘imagineer’, een woord dat hij leerde kennen toen hij ooit een innovatie-award won in Amerika. “Daar noemen ze de mensen die creativiteit en techniek samenbrengen zo,” zegt hij. “En dat past bij mij. Ik denk altijd in ‘wat als’-scenario’s.”
Dat hij bioloog is, helpt daarbij. “Ik word niet belast door technische kennis. Als je te veel weet van één vak, zie je vooral de beperkingen. Ik kijk juist vrij. Dat maakt het makkelijker om iets nieuws te bedenken.”
“Wat nou als we daglicht gewoon slim naar binnen brengen?” - Martin Voorma, MIS7
In zijn werkruimte ontstaan de ‘wat nou als’-ideeën waarmee Martin grenzen verlegt.
Zo ontstond LightTube ook: door een moment van verveling, starend naar het systeemplafond. “In veel kantoren staan elke dag honderden lampen aan, maar waarom eigenlijk? Wat nou als je zonlicht vangt en naar binnen leidt? Via een buis, net als water of gas?”
Hij moet er zelf om lachen. “Je kunt uit zo’n rare, gewone situatie ineens een nieuw idee halen. En het is vaak zo eenvoudig dat je denkt: waarom bestaat het nog niet? Iedereen begrijpt het meteen. En het helpt ook nog bij CO₂-reductie. Dat maakt het alleen maar mooier.”
Van idee naar onderzoek
Martin legt zijn idee uit: “LightTube draait om daglicht slim naar binnen brengen. Vooral op plekken zonder ramen, waar nu altijd kunstlicht brandt. Via glasvezeldraden door een buis, die daglicht naar de juiste plek leidt.”
Om van idee naar product te komen, is rust en focus nodig. Daar helpt de subsidie MIT Haalbaarheid bij. Het ondersteunt ondernemers bij het onderzoeken van de technische, financiële en praktische haalbaarheid van hun idee, passend binnen de Kennis en Innovatie Agenda (KIA) Klimaat & Energie. “Voor oplossingen die gebouwen energiezuiniger maken, zoals LightTube, is dit een perfecte basis.”
“Hoeveel glasvezels passen in één buis? Hoe voorkom je breuk? Maak ik het modulair? Wat moet er in de muur of het plafond komen?” - Martin Voorma, MIS7
Terwijl hij naar de eerste visualisaties kijkt, denkt Martin na over elke technische puzzel die nog moet worden opgelost.
De subsidie geeft Martin richting. “Ja, er komt administratie bij kijken, maar het dwingt je ook om keuzes scherp te maken en dingen te onderbouwen. Voor iemand zoals ik, die anders alle kanten opschiet, is dat heel waardevol.”
Hij onderzoekt nu alle technische puzzelstukken: “Hoeveel glasvezels passen in één buis? Hoe voorkom je breuk? Maak ik het modulair? Wat moet er in de muur of het plafond komen?” Ook kijkt hij naar nieuwe functies. “Misschien moet er iets tussen dat licht opvangt en later afgeeft.”
En hij onderzoekt de financiële haalbaarheid: “Wat kost één meter leiding? Is dat betaalbaar? En wil iemand dat betalen? Dat hoort ook bij deze studie.”
Dichtbij werkt beter
Bij de ontwikkeling van LightTube leunt Martin op zijn vaste netwerk in Noord-Nederland. “Ik bedenk het idee, maar technische mensen brengen het verder. En een subsidie helpt je om die specialisten op tijd te betrekken.”
“Ik ben zo’n uitvinder die drie, vier stappen vooruitdenkt. Soms te snel, soms te ongeduldig. Maar dat typeert wel de gemiddelde ondernemer.” - Martin Voorma, MIS7
In zijn werkruimte schakelt Martin snel met vakmensen uit de regio om LightTube verder te brengen.
Hij werkt het liefst met partijen om de hoek. “Als ik iets elektronisch nodig heb, bel ik Erik van Sinewave. Hij maakt het gewoon. En voor constructie overleg ik met André van Nivotech.” Ook installateurs denken mee over de manier waarop het systeem straks in plafonds, muren of vloeren verwerkt kan worden. Met partners dichtbij kan hij snel schakelen. “Even langsgaan, iets laten zien… dat lukt niet als iemand in Delft of Eindhoven zit.”
Samenwerken met kennisinstellingen vindt hij soms lastiger. “Dat ligt misschien ook aan mij,” zegt hij eerlijk. “Ik ben zo’n uitvinder die drie, vier stappen vooruitdenkt. Soms te snel, soms te ongeduldig. Maar dat typeert wel de gemiddelde ondernemer.” Juist daarom ziet hij een mooie kans. “Het tempo ligt anders in zulke organisaties, dat is gewoon zo. Maar als we dat dichter bij het mkb brengen, wordt Noord-Nederland nog sterker in innovatie.” Een oplossing heeft Martin ook: “Een paar mensen op een hogeschool of universiteit die de brug slaan tussen wetenschap en praktijk. Dat zou geweldig zijn.”
Ontwerpen vanuit de natuur
Dat LightTube duurzaam is, vindt Martin vanzelfsprekend. “Ik gebruik graag de processen die de natuur al heeft. Dat hoort bij mij, als bioloog en milieukundige.” Hij ziet hoe ons denken daarin is veranderd. “Toen ik in 1988 milieukunde ging studeren, moest ik nog uitleggen wat ‘milieu’ was. Nu verwachten we dat elk ontwerp duurzaam is.”
"Licht uit een muur, uit de vloer, op plekken waar nooit een raam kan komen. Die creativiteit vind ik prachtig.” - Martin Voorma, MIS7
In het project onderzoekt hij ook hoe licht invloed heeft op mensen. “Rood licht heeft bijvoorbeeld negatieve effecten op ons sociale zijn. Wat nou als je het rode licht eruit filtert? Misschien kun je daarmee de sfeer op kantoor beïnvloeden.” Daarnaast houdt hij van ontwerpvrijheid. “Het idee dat je daglicht kunt sturen zoals water of gas… dat geeft zóveel mogelijkheden. Licht uit een muur, uit de vloer, op plekken waar nooit een raam kan komen. Die creativiteit vind ik prachtig.”
En hij denkt verder dan techniek alleen. “Ik zou het graag koppelen aan kunst, bijvoorbeeld een object op het dak dat meedraait met de zon en het licht vangt. Dat lijkt me geweldig.”
De markt bepaalt
Binnen de MIT Haalbaarheid wordt nog geen prototype gebouwd, maar Martin weet wat hij wil wanneer de studie positief uitpakt: een pilot, het liefst in de regio. “Bijvoorbeeld bij BuildinG. Daar heb ik eerder een klimaatadaptieve gevel getest. Het is een plek waar je kunt bouwen, meten en laten zien hoe het werkt.”
"Ik wil gewoon dat er ergens in Noord-Nederland een gebouw staat waar dit werkt. En als een vervolg-subsidie dat kan versnellen, dan pak ik ook die kans." - Martin Voorma, MIS7
Martin visualiseert de toekomst: een gebouw waar iemand trots zegt, “Door LightTube hoeven die lampen overdag niet meer aan.”
Of daar opnieuw subsidie voor nodig is, hangt af van partners. “Als een partij als BAM instapt, kan het ook zonder. Maar geld helpt altijd. Ik wil gewoon dat er ergens in Noord-Nederland een gebouw staat waar dit werkt. Waar iemand zegt: ‘kijk, hierdoor branden die lampen overdag niet meer’. En als een vervolg-subsidie dat kan versnellen, dan pak ik ook die kans.”
Op termijn wil Martin LightTube vooral eenvoud en betaalbaarheid. “Iets dat je in de bouwmarkt koopt en zelf monteert. Maar ik begin graag bij grote gebouwen, zoals ziekenhuizen en scholen. Daar ligt veel winst in verduurzaming.”
Martin sluit af met een herkenbare les. “Je denkt soms: dit idee is te vreemd, te duur, niemand zit hierop te wachten.” Maar vele ideeën verder weet hij inmiddels beter. “Soms is er juist veel vraag naar iets waar je zelf aan twijfelde. Schrijf een idee dus niet te snel af. Uiteindelijk bepaalt de markt of het werkt. En die kan je flink verrassen.”
Voor dit project is gebruik gemaakt van de subsidie MIT Haalbaarheid. Deze subsidie is voor het doen van onderzoek naar de haalbaarheid van een nieuw product, dienst of proces. Je kunt subsidie aanvragen voor materiaalkosten, eigen uren en het inschakelen van een deskundige.