Klein pakket, grote urgentie: zo krijgt spoedtransport vleugels

Geen auto voor één pakket 

Pieter werkte jarenlang in engineering en ontwikkeling binnen de luchtvaart. Daar ontstond het idee voor een cargodrone: relatief kleine, urgente ladingen sneller en slimmer vervoeren. Tussen ziekenhuizen bijvoorbeeld. “Voor een urgente levering wordt soms speciaal één taxi of auto van A naar B gestuurd. Voor een pakket van misschien maar een paar kilo. En die auto heeft te maken met files, openstaande bruggen en ander oponthoud. Daardoor kan de aankomsttijd onvoorspelbaar worden. Je maakt een enorme stap als je dat met een geautomatiseerde dronevlucht gaat doen.”

In 2018 nam Pieter een paar maanden onbetaald verlof om te onderzoeken of hij er echt een bedrijf van kon maken. Waren er meer die erin geloofden? Kon hij financiering vinden? Was subsidie mogelijk? “Ik had drie maanden gepland, maar op de tweede dag wist ik al: dit gaat gewoon gebeuren. Linksom of rechtsom, ik moest alleen nog kijken hoe.” De impact op mens en milieu speelde vanaf het begin mee. “Ik vond het belangrijk om na te denken over hoe je dat op een duurzame manier kunt doen, met minder uitstoot.”

Van idee naar ontwikkelkracht

Zo begon HyFly. Vanaf 2019 sloten de eerste studenten aan en kreeg de ontwikkeling steeds meer vorm. Inmiddels werken er veertien mensen bij het bedrijf, met het zwaartepunt nog altijd op engineering. Want een goed idee is één ding. Er daadwerkelijk een vliegend toestel van maken vraagt mensen, kennis, tijd én geld. Tijdens zijn verlof onderzocht Pieter al welke subsidies en andere financiers konden helpen en schakelde hij een adviseur in. “Je kunt het zelf doen, maar het kost gewoon heel veel tijd. Die tijd stop ik liever in de ontwikkeling van het bedrijf.”

Met een Valorisatie-subsidie vanuit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO), werkt HyFly verder aan de cargodrone. En hoe belangrijk die bijdrage is? “Eigenlijk heel simpel: wat wij hier dagelijks doen, ís het EFRO-project. We ontwerpen, bouwen en verbeteren prototypes van het toestel. Die subsidie draagt dus rechtstreeks bij aan de ontwikkeling van HyFly.”

Geen vier maar twaalf propellers

Want het basisidee staat misschien al sinds 2018, technisch veranderde er onderweg genoeg. HyFly begon bijvoorbeeld met waterstof als aandrijving, maar stapte later over op accu’s. “De batterijtechnologie ontwikkelde zich simpelweg sneller.” Reden genoeg om bij te sturen en aan te haken bij de ontwikkelingen in de hightech markt. 

Een eerder prototype had vier propellers. Dat werkt zolang ze alle vier doen wat ze moeten doen. “Valt er één uit, dan is het evenwicht direct weg.” Het nieuwe ontwerp krijgt er twaalf. “Mocht één propeller ermee stoppen, dan kunnen de andere iets harder werken en kan de drone nog veilig landen.” Ook laat HyFly ze speciaal ontwikkelen. “Het komt allemaal vrij precies als je de optimale efficiëntie wilt halen.”

Ook werkt het team toe naar het daadwerkelijk kunnen vervoeren van 10 kilo, zelfs onder minder ideale weersomstandigheden. “Regen of flink wat wind mag niet meteen betekenen dat een vlucht niet door kan gaan. We mikken in eerste instantie op 15 meter per seconde wind. Hoe ver we daarin precies kunnen gaan, is nog een ontwikkelingsvraag.”

Omhoog als een drone, verder als een vliegtuig

En dan de drone zelf. Zodra Pieter laat zien hoe die vliegt, snap je meteen waarom hij er zo enthousiast over is. “De drone wordt ontworpen voor ongeveer 120 kilometer en vliegt iets meer dan 100 kilometer per uur. Een start- of landingsbaan? Niet nodig. Hij stijgt recht omhoog op en kan ook weer verticaal landen.”

In de lucht begint het leuke deel. Eenmaal op hoogte kantelen de voor- en achtervleugel en draaien de propellers mee naar voren. Alsof de drone onderweg van gedaante wisselt. “Kijk, nu wordt het gewicht gedragen door de vleugels. Horizontaal vliegen kost veel minder energie. Je hebt dan slechts een vijfde tot een kwart van het vermogen nodig.”

Kleine lading, grote winst: kansen voor veiligheid

Dus: opstijgen als een drone, doorvliegen als een vliegtuig. Slim en efficiënt. En met zo’n 120 kilometer bereik? “Daar kun je al best veel mee doen.” Zoals in de offshore. Voor een klein maar urgent onderdeel vaart nu soms een schip uit of wordt een helikopter ingezet. “Terwijl het pakket zelf misschien maar een paar kilo weegt. Dan heb je zo’n zwaar vervoersmiddel eigenlijk helemaal niet nodig.” Kan een elektrische drone zo’n transport overnemen, dan scheelt dat potentieel niet alleen tijd, maar ook uitstoot en kosten.

Ook voor Defensie en de marine ziet Pieter kansen. En binnen de zorg kan de toepassing verder groeien, bijvoorbeeld voor bloedproducten of medicijnen die niet overal op voorraad zijn. Voor donororganen is nog aanvullende ontwikkeling nodig. “Daar zijn andere bedrijven nu mee bezig. Over een paar jaar kun je dat bij elkaar brengen.”

Hightech vanuit Drachten

In Drachten vindt HyFly veel van wat nodig is. Op het vliegveld is ruimte om te testen en via Innovatiecluster Drachten zit er een hightechnetwerk om de hoek. Ook voor onderdelen zijn leveranciers dichtbij: FTD in Drachten voor aluminium en 2MV Composites in Enkhuizen voor composiet. “Het noorden is gewoon een heel geschikte plek om dit soort ontwikkelingen te doen.”

Voor specialistische kennis moet je soms verder kijken. Voor de propellers kwam HyFly uit bij Mejzlik in Tsjechië. “Zij hebben juist voor dit formaat de juiste productieprocessen en veel ervaring.” Pieter houdt de keten bewust zo Europees mogelijk. “We willen niet afhankelijk zijn van China of de Verenigde Staten. Met het oog op Defensie en de marine weegt die keuze zwaar.”

Richting serieproductie groeit ook de rol van HyFly in de noordelijke maakindustrie. “We willen echt opschalen naar serieuze serieproductie. Meer productie betekent daarmee ook kansen voor extra werkgelegenheid in het noorden.”

Eerst laten zien dat het werkt

Maar voor het zover is, volgt de pilot. HyFly is daarvoor in gesprek met noordelijke partijen. “We willen laten zien: zo werkt het en dit is ervoor nodig. Want technisch kunnen vliegen is één ding. Het moet straks ook binnen de regels passen én financieel haalbaar zijn.”

Wie daarbij denkt aan iemand met een afstandsbediening in een weiland, zit ernaast. “Zulke vluchten zijn straks grotendeels geautomatiseerd, vanuit een controlroom. Een dronepiloot geeft dan op hoog niveau de opdracht: doe de checks en vlieg van A naar B.” HyFly als producent; operators vormen de schakel naar ziekenhuizen of offshorebedrijven.

Soms leer je het meest van een crash

Wie iets nieuws ontwikkelt, moet er volgens Pieter tegen kunnen dat het soms misgaat. Want of iets echt werkt, ontdek je maar op één manier: testen. Heel veel testen. “Op 10 februari crashte een prototype tijdens een testvlucht. Pijnlijk, maar ook leerzaam. Het levert meteen nieuwe informatie op. Wat gebeurde er? Waarom? En vooral: wat moet anders? Negen van de tien keer kun je juist na zoiets een enorme stap zetten. En je zult zien: hoe verder je komt, hoe minder vaak het misgaat.”

Ook slim omgaan met je tijd hoort er volgens Pieter bij.  “Een adviseur weet precies waar een aanvraag aan moet voldoen. Dat bespaart tijd en vergroot volgens mij ook de slaagkans.” 

En voor HyFly? Daar gaat het ontwikkelwerk gewoon door. Bouwen, testen, verbeteren. Tot dat idee uit 2018 straks precies doet waarvoor het ooit bedacht werd: kleine ladingen in rap tempo van A naar B.

Dit project wordt mede mogelijk gemaakt door de subsidie Valorisatie, vanuit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO). Dit Europese subsidieprogramma wil de samenhang binnen Europa versterken en de verschillen tussen Europese regio’s verkleinen. Met het EFRO-Programma werken we aan het ontwikkelen van de regionale economie in Noord-Nederland. En aan het versterken van een open en creatief ondernemers- en innovatieklimaat, waar ruimte is voor nieuwe ontwikkelkansen en slimme ideeën die bijdragen aan een toekomstbestendige economie en arbeidsmarkt.